۶۰ ابزار رایگان و متن‌باز لینوکس برای سال ۲۰۲۶

زمان آن فرارسیده است تا بار دیگر فهرستی از بهترین نرم‌افزارهای رایگان و متن‌باز را که در سال‌های گذشته و بر اساس تجربه عملی استفاده از آن‌ها در لینوکس برای ما ارزشمند بوده‌اند، با شما به اشتراک بگذاریم.۶۰ ابزار رایگان و متن‌باز ضروری لینوکس را دراین مطلب با توضیح مختصر معرفی خواهیم کرد.

برخی از این ابزارها از نرم‌افزارهای قدیمی و مورد اعتماد محسوب می‌شوند که هر سال با بهبود عملکرد و قابلیت‌های جدید، همچنان جایگاه خود را حفظ کرده‌اند. در مقابل، برخی دیگر پروژه‌های نوظهوری هستند که توانسته‌اند توجه ما را جلب کنند و در گردش کار روزمره لینوکس نقش موثر و کاربردی ایفا نمایند.

لازم به تاکید است که این فهرست، یک مجموعه کامل از تمامی ابزارهای موجود نیست، بلکه گزیده‌ای شخصی و کاربردی از نرم‌افزارهایی است که از نظر تجربه عملی، پایداری، کارایی و ارزش استفاده، قابل اعتماد و توصیه‌پذیر ارزیابی شده‌اند.

چگونه ابزار رایگان و متن‌باز ضروری لینوکس را نصب کنیم

پیش از اینکه به فهرست ابزارها بپردازیم، بیایید نگاهی بیندازیم به اینکه چگونه می‌توان این ابزارها را از طریق مدیر بسته (Package Manager) توزیع لینوکس خود نصب کرد. جستجوی نام بسته در مخازن توزیع شما معمولا کافی است برای اینکه بفهمید در مخزن رسمی قابل نصب هست یا خیر:

در توزیع‌های مبتنی بر RHEL (مانند RHEL، CentOS، Fedora، AlmaLinux، Rocky Linux):

yum search package
# یا
dnf search package

در توزیع‌های مبتنی بر Debian (مانند Debian، Ubuntu، Linux Mint):

apt search package

در OpenSUSE و مشتقات:

zypper search package

در Arch Linux و مشتقات (مانند Manjaro، EndeavourOS):

pacman -Ss package

در صورتی که بسته‌ای را در مخازن رسمی پیدا نکردید، نگران نباشید، اکثر پروژه‌ها یک وب‌سایت رسمی یا صفحه GitHub دارند که می‌توانید نسخه‌های باینری، سورس کد یا راهنمای نصب مخصوص توزیع خود را از آنجا دریافت کنید.

 ابزارهای سیستم و کاربردی

۱. Tmux

Tmux یک ابزار متن‌باز برای چندبخشی‌سازی ترمینال (Terminal Multiplexer) است که به شما اجازه می‌دهد چندین نشست ترمینال را در داخل یک پنجره واحد اجرا کنید، تقریبا مشابه داشتن تب‌ها یا پنل‌های مختلف درون ترمینال است.

آنچه این ابزار را واقعا قدرتمند می‌سازد، امکان جدا کردن (Detach) یک نشست است، به‌گونه‌ای که برنامه‌های شما در پس‌زمینه به اجرای خود ادامه می‌دهند و می‌توانید در زمان بعدی دوباره به همان نشست متصل شوید (Reattach)، حتی از طریق یک ترمینال دیگر یا یک ورود از راه دور.

به همین دلیل، tmux به‌ویژه برای اجرای وظایف طولانی‌مدت، مدیریت سرورها از طریق SSH، یا حتی منظم نگه‌داشتن جریان کاری بدون شلوغ شدن صفحه نمایش، بسیار کاربردی است.

۲. BleachBit

BleachBit اغلب با CCleaner مقایسه می‌شود، اما در بسیاری از جنبه‌ها فراتر عمل می‌کند و با حذف فایل‌های موقت، کش سیستم و سایر داده‌های غیرضروری که به‌مرور زمان انباشته می‌شوند، به شما کمک می‌کند فضای ارزشمند دیسک را بازیابی کنید.

علاوه بر پاک‌سازی، BleachBit می‌تواند با حذف داده‌های ذخیره‌شده، عملکرد برنامه‌هایی مانند Firefox را هم بهبود بخشد. همچنین این ابزار به قابلیتی برای حذف امن فایل‌ها (Secure File Shredding) مجهز است که امکان پاک‌سازی دائمی اطلاعات حساس را فراهم می‌کند، به‌گونه‌ای که بازیابی آن‌ها غیرممکن باشد.

BleachBit در عین سادگی در استفاده، از توانمندی‌های پیشرفته‌ای در پس‌زمینه برخوردار است و یکی از ابزارهای ضروری نگه‌داری به‌شمار می‌رود که به حفظ سبکی و حریم خصوصی سیستم لینوکسی شما کمک می‌کند.

۳. KeePass

با توجه به اینکه امروزه برنامه‌ها، وب‌سایت‌ها و سرویس‌های متعددی نیازمند ورود به حساب کاربری هستند، به خاطر سپردن همه رمزها بدون کمک یک ابزار مدیریتی، تقریبا غیرممکن است. KeePass یک مدیر رمز رایگان و متن‌باز که تمامی اطلاعات ورود شما را به‌صورت ایمن و منظم در یک مکان نگه‌داری می‌کند.

KeePass رمزهای شما را در یک پایگاه‌داده رمزگذاری‌شده واحد ذخیره می‌کند که با یک کلید اصلی (Master Key) باز می‌شود، به این معنا که تنها با به خاطر سپردن یک رمز می‌توانید به همه اطلاعات خود دسترسی داشته باشید. از نظر امنیتی، این نرم‌افزار از الگوریتم‌های رمزنگاری قدرتمندی مانند AES (Rijndael) و Twofish استفاده می‌کند تا داده‌های شما در برابر دسترسی‌های غیرمجاز محافظت شوند.

در صورت تمایل، می‌توانید یک گام فراتر بروید و پایگاه‌داده خود را به‌جای کلید اصلی یا علاوه بر آن، با یک فایل کلید (Key File) هم ایمن‌سازی کنید. کافی است این فایل را روی یک حافظه USB یا درایو خارجی نگه‌داری کنید تا در هر مکانی از یک لایه حفاظتی مضاعف برخوردار باشید.

۴. PDF Mix Tool

من معمولا فایل‌های PDF را ویرایش نمی‌کنم، اما زمانی که این کار را انجام می‌دهم، اغلب از PDF Mix Tool استفاده می‌کنم که یک برنامه متن‌باز، ساده و سبک است و امکان انجام عملیات رایج ویرایش PDF مانند ادغام فایل‌ها و چرخاندن صفحات را فراهم می‌کند.

علاوه بر این، با استفاده از PDF Mix Tool می‌توانید بروشور (Booklet) ایجاد کنید، صفحات را به فایل PDF اضافه یا حذف کنید، صفحات را استخراج نمایید و حتی اطلاعات مربوط به سند PDF را ویرایش کنید.

این ابزار برای عملیات ویرایش پایه مناسب است. اگر به یک برنامه پیشرفته‌تر و قدرتمندتر نیاز دارید، می‌توانید بهترین ویرایشگرهای PDF مخصوص لینوکس را بررسی کنید.

۵. Master PDF Editor (Paid)

Master PDF Editor یک ابزار ویرایش PDF ساده و در عین حال کاربردی است که برای کار با اسناد PDF طراحی شده و دارای قابلیت‌های چندمنظوره و قدرتمند می‌باشد.

این برنامه به شما امکان می‌دهد به‌راحتی متن اضافه کنید، فایل‌های PDF را ایجاد و ویرایش نمایید، تصاویر را در سند وارد کنید و حتی فایل‌های حساس را برای افزایش امنیت رمزگذاری کنید. علاوه بر این، Master PDF این امکان را فراهم می‌کند که چند فایل PDF را در قالب یک سند واحد ادغام کنید یا یک فایل را به چند بخش کوچک‌تر تقسیم نمایید، قابلیتی که آن را برای استفاده‌های شخصی و حرفه‌ای بسیار کاربردی می‌سازد.

اگرچه این نرم‌افزار به‌طور کامل متن‌باز نیست (و نسخه رایگان آن با محدودیت‌هایی همراه است)، اما بسیاری از کاربران لینوکس آن را به‌عنوان یک راهکار عملی و موثر برای انجام وظایف روزمره مرتبط با ویرایش PDF می‌دانند و از آن استفاده می‌کنند.

۶. LibreOffice Draw

LibreOffice Draw یکی از برنامه‌های داخلی مجموعه نرم‌افزاری LibreOffice است که به شما امکان می‌دهد از طراحی‌های ساده تا طرح‌های پیچیده را ایجاد کنید و از طریق گرافیک و نمودارها ارتباط موثرتری برقرار نمایید. با استفاده از Draw می‌توان فایل‌های PDF ساده را به‌راحتی باز کرده و ویرایش کرد.

نکته‌ای که این ابزار را بسیار کاربردی می‌کند، انعطاف‌پذیری آن است، این برنامه تنها برای طراحی فلوچارت یا نمودارهای سریع نیست، بلکه برای تهیه نقشه‌های فنی، پوسترها و حتی نقشه‌های ذهنی نیز قابل استفاده است.

از آنجا که Draw بخشی از مجموعه LibreOffice است، به‌خوبی با برنامه‌های Writer، Calc و Impress یکپارچه می‌شود و همین موضوع آن را به ابزاری چندمنظوره برای استفاده‌های شخصی و حرفه‌ای تبدیل کرده است.

اگرچه این ابزار با نرم‌افزارهای تخصصی طراحی گرافیک مانند Inkscape یا GIMP رقابت مستقیم ندارد، اما توانایی آن در انجام وظایف بصری روزمره و ویرایش سبک فایل‌های PDF باعث شده است که به یک ابزار ضروری و در عین حال اغلب نادیده‌گرفته‌شده در میان کاربران لینوکس تبدیل شود.

۷. Calamares

Calamares یک نصب‌کننده‌ی جهانی و مستقل از توزیع است که فرآیند نصب لینوکس را سریع و بدون پیچیدگی می‌سازد. به‌جای آنکه هر توزیع لینوکس نصب‌کننده‌ اختصاصی خود را از صفر توسعه دهد، Calamares یک چارچوب انعطاف‌پذیر و قابل‌سفارشی‌سازی ارائه می‌دهد که توسعه‌دهندگان می‌توانند آن را متناسب با نیازهای خود تنظیم کنند.

به همین دلیل، این ابزار در بسیاری از توزیع‌های محبوب لینوکس برای مدیریت فرآیند نصب مورد استفاده قرار می‌گیرد. چه در حال راه‌اندازی یک سیستم جدید برای استفاده شخصی باشید و چه بخواهید چند توزیع مختلف را آزمایش کنید، Calamares روند نصب را ساده، یکپارچه و قابل‌اعتماد نگه می‌دارد.

۸. Dracut

Dracut یک ابزار مدرن برای ایجاد و تولید initramfs (سیستم فایل اولیه در حافظه RAM) است که در فرآیند بوت لینوکس مورد استفاده قرار می‌گیرد. برخلاف روش‌های قدیمی‌تر که همه اجزا را در یک ایمیج ثابت و یکپارچه قرار می‌دادند، Dracut فایل initramfs را به‌صورت ماژولار تولید می‌کند و تنها مولفه‌هایی را که سیستم واقعا برای بوت شدن به آن‌ها نیاز دارد، شامل می‌سازد.

این رویکرد موجب افزایش سرعت راه‌اندازی سیستم، ساده‌تر شدن فرآیند عیب‌یابی و افزایش انعطاف‌پذیری در مدیریت بوت می‌شود. Dracut در بسیاری از توزیع‌های اصلی لینوکس مورد استفاده قرار می‌گیرد و همچنان به‌طور فعال نگهداری و توسعه داده می‌شود؛ از این رو، گزینه‌ای قابل‌اعتماد برای محیط‌های دسکتاپ و سرور به‌شمار می‌آید.

۹. OSQuery

همان‌طور که از نام آن پیداست، OSQuery امکان دسترسی به اطلاعات سیستمی را به‌صورت لحظه‌ای و در قالب جدول‌ها و رویدادهایی فراهم می‌کند که از طریق یک رابط پرس‌وجوی تعاملی و با استفاده از سینتکس شبیه به SQL قابل جستجو هستند.

با استفاده از osquery می‌توانید سیستم خود را برای تشخیص نفوذ، عیب‌یابی مشکلات یا تهیه گزارش از وضعیت عملکرد آن بررسی کنید، همه این قابلیت‌ها تنها با یک ابزار واحد و در دسترس شما قرار می‌گیرد.

اگر حداقل آشنایی پایه با SQL داشته باشید، دریافت جزئیات مربوط به سیستم‌عامل از طریق جدول‌های داخلی OSQuery بسیار ساده خواهد بود. این ابزار بدون وابستگی خاصی، به‌خوبی بر روی Windows، macOS، CentOS و سایر توزیع‌های لینوکس منتشرشده از سال ۲۰۱۱ به بعد اجرا می‌شود و عملکردی پایدار و روان ارائه می‌دهد.

ابزارهای چندرسانه‌ای و خلاقیت

۱۰. OBS Studio

OBS Studio به یکی از ابزارهای اصلی و پرکاربرد برای ضبط صفحه‌نمایش و پخش زنده در لینوکس تبدیل شده است. ابزاری قدرتمند، انعطاف‌پذیر و مورد اعتماد که هم کاربران عادی و هم استریمرهای حرفه‌ای از آن استفاده می‌کنند.

با استفاده از OBS می‌توانید کل دسکتاپ یا یک پنجره مشخص را ضبط کنید، صدا را از چندین منبع مختلف ضبط نمایید و حتی به ویدیوهای خود پوشش‌ها (Overlays)، تصویر وب‌کم یا افکت‌های انتقال اضافه کنید.

آنچه این ابزار را متمایز می‌کند، تعادل میان سهولت استفاده و امکانات پیشرفته آن است. در حالت پیش‌فرض برای ضبط‌های ساده به‌خوبی عمل می‌کند، اما اگر به کنترل بیشتر نیاز داشته باشید، سیستم افزونه‌های آن امکان گسترش قابلیت‌ها را تقریبا به‌صورت نامحدود فراهم می‌سازد.

چه در حال تولید آموزش‌های ویدیویی باشید، چه بخواهید در پلتفرم‌هایی مانند Twitch یا YouTube پخش زنده انجام دهید و چه برای همکاران خود یک دمو ضبط کنید، OBS Studio از آن دسته ابزارهایی است که پس از استفاده، به بخشی جدایی‌ناپذیر از فرایند کاری شما تبدیل می‌شود.

۱۱. Kazam

Kazam پس از آنکه توسعه آن در سال ۲۰۱۴ متوقف شد، مدتی در وضعیت سکون قرار داشت، اکنون با نسخه‌ جدید Kazam 2.0 بازگشته و در عین حفظ سادگی‌ای که آن را محبوب کرده بود، قابلیت‌های جدید و قابل‌توجهی ارائه می‌دهد.

نسخه جدید شامل پشتیبانی از OCR برای استخراج متن از ضبط‌های صفحه‌نمایش، قابلیت پخش زنده برای پلتفرم‌هایی مانند Twitch و YouTube، امکان ضبط وب‌کم با قابلیت جابه‌جایی موقعیت تصویر، و پشتیبانی از حالت‌های ضبط تمام‌صفحه، پنجره‌ای و انتخاب ناحیه مشخص می‌باشد.

یکی از ویژگی‌های کاربردی Kazam 2.0 این است که می‌تواند هم‌زمان با ضبط محتوای صفحه، صدا را نیز از هر دستگاه سازگار با PulseAudio ثبت کند؛ قابلیتی که آن را به گزینه‌ای مناسب برای تولید آموزش‌های ویدیویی و ثبت دموهای کاربردی تبدیل می‌کند.

نکته مهم: Kazam 2.0 بیشترین سازگاری و عملکرد بهینه را در محیط Xorg دارد. اگر از Wayland استفاده می‌کنید، بهتر است ابزارهایی مانند OBS Studio یا سایر نرم‌افزارهای ضبط سازگار با Wayland را بررسی کنید.

۱۲. VokoscreenNG

VokoscreenNG نسبت به Kazam امکانات بیشتری ارائه می‌دهد، در حالی که همچنان سادگی و کاربری آسان خود را حفظ کرده است، از این رو گزینه‌ای مناسب و میانی برای ضبط‌های روزمره صفحه‌نمایش به‌شمار می‌آید.

این ابزار زمانی بسیار کاربردی است که به کنترل بیشتری بر روی ضبط‌های خود نیاز دارید، اما نمی‌خواهید وارد پیچیدگی‌های نرم‌افزاری مانند OBS Studio شوید. VokoscreenNG امکاناتی مانند یکپارچه‌سازی وب‌کم، افکت ذره‌بین (Magnifier) و تایمر شمارش معکوس را در اختیار کاربر قرار می‌دهد و تجربه‌ای منعطف‌تر برای تولید محتوای آموزشی یا ضبط نمایش‌های کاربردی فراهم می‌کند.

۱۳. Kooha

اگر از Wayland استفاده می‌کنید و به ابزاری ساده‌تر از OBS Studio نیاز دارید، Kooha یک ضبط‌کننده سبک صفحه‌نمایش است که به‌طور ویژه برای محیط‌های مدرن GNOME طراحی شده است.

این برنامه از ابتدا با پشتیبانی از Wayland توسعه یافته و دارای یک رابط کاربری ساده و مینیمال است که امکان ضبط سریع صفحه‌نمایش را بدون پیچیدگی‌های ابزارهای پیشرفته فراهم می‌کند.

کافی است محدوده موردنظر خود را انتخاب کنید، دکمه ضبط را فشار دهید و فرآیند آغاز شود؛ گزینه‌ای مناسب برای مواقعی که می‌خواهید به‌سرعت از صفحه‌نمایش خود یک خروجی تهیه کنید، بدون آنکه نیاز به تنظیمات پیشرفته داشته باشید.

۱۴. GIMP

GIMP (GNU Image Manipulation Program) یک نرم‌افزار ویرایش تصویر چندسکویی، رایگان و متن‌باز است که برای دستکاری و ویرایش تصاویر، طراحی آزاد، تبدیل میان فرمت‌های مختلف فایل تصویری و انجام وظایف تخصصی‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به زبان ساده، GIMP اغلب به‌عنوان فتوشاپ دنیای لینوکس شناخته می‌شود، چون مجموعه‌ای از ابزارهای قدرتمند برای روتوش عکس‌ها، طراحی آثار دیجیتال، تولید گرافیک و حتی انجام ویرایش‌های سریع و ساده روی تصاویر را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

۱۵. Blender

اگر در حوزه توسعه بازی، تدوین ویدیو یا مدلسازی سه‌بعدی فعالیت می‌کنید، احتمالا با این ابزار آشنا هستید. اگر قصد دارید یکی از این حوزه‌ها را به‌عنوان یک سرگرمی یا حتی مسیر شغلی دنبال کنید و هنوز با Blender آشنا نشده‌اید، قطعا زمان آن رسیده که آن را بررسی کنید.

Blender یک راهکار متن‌باز و آزاد (FOSS) است که از نظر قابلیت‌ها در مقایسه با ابزارهای تجاری چیزی کم ندارد. علاوه بر این، این نرم‌افزار چندسکویی است و می‌توان آن را نه‌تنها بر روی لینوکس، بلکه بر روی macOS و ویندوز نیز اجرا کرد.

از جمله قابلیت‌های استاندارد Blender می‌توان به رندرینگ، مدل‌سازی سه‌بعدی، اسکالپت دیجیتال، ویرایش ویدیو و ابزارهای شبیه‌سازی اشاره کرد، مجموعه‌ای کامل از امکانات که آن را به یکی از قدرتمندترین ابزارهای موجود در این حوزه تبدیل کرده است.

۱۶. FreeCAD

FreeCAD یک نرم‌افزار طراحی و مدل‌سازی سه‌بعدی عمومی (CAD) است که برای کاربردهای مهندسی و معماری طراحی شده است. با توجه به اینکه FreeCAD یک پروژه متن‌باز و آزاد (FOSS) محسوب می‌شود، قابلیت سفارشی‌سازی و توسعه آن از طریق اسکریپت‌های Python به‌راحتی امکان‌پذیر است.

این ویژگی به شما اجازه می‌دهد فقط به امکانات پیشفرض برنامه محدود نباشید، بلکه بتوانید آن را متناسب با جریان کاری خود تنظیم کنید، وظایف تکراری را خودکار سازید یا حتی قابلیت‌های جدیدی را به آن اضافه نمایید.

اگر در حال طراحی قطعات مکانیکی باشید، چه نمونه‌های اولیه محصول را آزمایش کنید و چه مدل‌های معماری ترسیم نمایید، FreeCAD ابزارهای حرفه‌ای را بدون تحمیل هزینه‌های بالای لایسنس نرم‌افزارهای تجاری در اختیار شما قرار می‌دهد.

جامعه کاربری فعال و کتابخانه گسترده افزونه‌ها، این نرم‌افزار را به گزینه‌ای قدرتمند برای علاقه‌مندان و متخصصانی تبدیل کرده است که به کنترل کامل بر محیط طراحی خود نیاز دارند.

۱۷. Inkscape

Inkscape یکی از محبوبترین ابزارهای متن‌باز برای ایجاد و ویرایش گرافیک‌های برداری است. اگر تاکنون با طرح‌هایی کار کرده‌اید که باید بدون افت کیفیت و به‌صورت مقیاس‌پذیر استفاده شوند -مانند لوگوها، آیکون‌ها یا تصاویر گرافیکی-  این نرم‌افزار یکی از ابزارهای ضروری در مجموعه کاری شما خواهد بود.

Inkscape از فرمت استاندارد SVG و همچنین فرمت‌های متنوع دیگر پشتیبانی می‌کند و همین موضوع آن را برای کاربردهای شخصی و حرفه‌ای بسیار منعطف و کاربردی ساخته است. با وجود قابلیت‌های پیشرفته، استفاده از آن برای مبتدیان نیز ساده و قابل‌دسترس است. علاوه بر این، جامعه کاربری فعال آن آموزش‌ها، افزونه‌ها و پلاگین‌های متعددی را ارائه می‌دهد که امکان گسترش قابلیت‌های نرم‌افزار را فراهم می‌سازد.

۱۸. OpenShot

OpenShot یک ویرایشگر ویدیویی متن‌باز و آزاد برای لینوکس است که به شما امکان می‌دهد با استفاده از ویدیوهای خانگی، تصاویر و فایل‌های موسیقی خود، فیلمی را که همیشه در ذهن داشته‌اید بسازید، همان‌طور که توسعه‌دهندگان آن بیان می‌کنند. این نرم‌افزار همچنین قابلیت افزودن زیرنویس، افکت‌های انتقال و خروجی گرفتن از پروژه به فرمت‌های رایج و حتی دیسک DVD را فراهم می‌کند.

علاوه بر این، OpenShot با تمرکز بر سادگی طراحی شده است، به‌گونه‌ای که مبتدیان بتوانند به‌سرعت کار با آن را آغاز کنند بدون آنکه درگیر پیچیدگی امکانات پیشرفته شوند. در عین حال، از قدرت و انعطاف بالایی نیز برخوردار است، از جمله پشتیبانی از تعداد نامحدود ترک‌ها، انیمیشن‌های سه‌بعدی، افکت‌های مبتنی بر keyframe و پیش‌نمایش لحظه‌ای، که آن را برای پروژه‌های پیچیده‌تر نیز مناسب می‌سازد.

۱۹. Shotcut

Shotcut یکی از بهترین ویرایشگرهای ویدیویی رایگان و متن‌باز برای لینوکس محسوب می‌شود. برخلاف برخی ابزارهای ساده‌تر، این نرم‌افزار مجموعه‌ای حرفه‌ای از امکانات را ارائه می‌دهد و در عین حال برای کاربران مبتدی نیز قابل‌استفاده است. از جمله قابلیت‌های آن می‌توان به پشتیبانی از طیف گسترده‌ای از فرمت‌های ویدیویی و صوتی، ویرایش در تایم‌لاین چندترکه و ابزارهای پیشرفته‌ای مانند اصلاح رنگ، keyframe، افکت‌های انتقال و فیلترهای متنوع اشاره کرد.

آنچه Shotcut را متمایز می‌کند این است که شما را در یک اکوسیستم انحصاری و اختصاصی محدود نمی‌کند، بلکه کاملا متن‌باز و چندسکویی است. چه در حال برش و تدوین ویدیوهای خانگی باشید، چه در حال ویرایش آموزش‌های تصویری یا اجرای یک پروژه خلاقانه بزرگ‌تر، Shotcut انعطاف لازم را فراهم می‌کند تا بدون خروج از محیط لینوکس، کار خود را به‌صورت کامل انجام دهید.

۲۰. DVDStyler

DVDStyler یک ابزار متن‌باز و چندسکویی (Cross-platform) برای ساخت و طراحی دی‌وی‌دی است که به شما امکان می‌دهد با استفاده از فایل‌های ویدیویی و تصویری خود، دی‌وی‌دی‌های حرفه‌ای و زیبا ایجاد کنید.

با این نرم‌افزار می‌توانید منوهای تعاملی اختصاصی طراحی کنید یا از قالب‌های آماده استفاده نمایید، زیرنویس و فایل‌های صوتی اضافه کنید و از ویدیوهایی با فرمت‌های مختلف بهره ببرید. همچنین امکان ایجاد اسلایدشوهای تصویری و قرار دادن عناصر گرافیکی مانند دکمه‌ها، متن و تصاویر در منوها نیز فراهم است.

یکی دیگر از قابلیت‌های کاربردی این ابزار، یکپارچگی آن با دستگاه‌های دی‌وی‌دی‌برنر است، به‌طوری که می‌توانید فرآیند رایت دی‌وی‌دی را مستقیم از داخل برنامه انجام دهید.

از نظر کاربرد، هرچند رسانه‌های نوری مانند دی‌وی‌دی امروزه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما DVDStyler همچنان برای پروژه‌های آرشیوی، تولید محتوای مبتنی بر رسانه‌های قدیمی یا شرایطی که استفاده از رسانه فیزیکی ضروری است، ابزار ارزشمندی محسوب می‌شود. با اینکه توسعه آن کندتر شده و آخرین نسخه پایدار آن ۳.۲.۱ (سال ۲۰۲۴) است، همچنان برای هدف اصلی خود کاربردی و قابل‌استفاده باقی مانده است.

۲۱. VLC Media Player

VLC Media Player یکی از محبوبترین و قابل‌اعتمادترین پخش‌کننده‌های رسانه‌ای است که تقریبا از تمامی فرمت‌های صوتی و تصویری پشتیبانی می‌کند، بدون آنکه نیاز به نصب کدک‌های اضافی داشته باشید. این نرم‌افزار می‌تواند دی‌وی‌دی‌ها، استریم‌های شبکه و حتی ویدیوهای ۳۶۰ درجه را نیز با سهولت پخش کند.

علاوه بر پخش رسانه، VLC امکانات دیگری نیز ارائه می‌دهد، از جمله تبدیل فرمت فایل‌های رسانه‌ای، قابلیت ویرایش پایه و امکان پخش یا انتقال محتوا در شبکه لوکال. همه این قابلیت‌ها در قالب یک رابط کاربری ساده و کاربردی ارائه شده‌اند که عملکردی روان و بدون دردسر را برای کاربر فراهم می‌کند.

۲۲. Audacity

Audacity یک نرم‌افزار ویرایش و ضبط صدا با پشتیبانی از ترک‌های چندگانه است که برای پادکسترها، نوازندگان و علاقه‌مندان به صدا طراحی شده و ابزاری قابل‌اعتماد برای ضبط، برش و میکس فایل‌های صوتی محسوب می‌شود.

این برنامه از افزونه‌ها، افکت‌های متنوع و طیف گسترده‌ای از فرمت‌های صوتی پشتیبانی می‌کند و به کاربران امکان می‌دهد ضبط‌های خود را به‌سادگی پاک‌سازی کنند، لایه‌های صوتی مختلف را ترکیب نمایند و پروژه‌های صوتی با کیفیت حرفه‌ای تولید کنند، بدون نیاز به نرم‌افزارهای اختصاصی و پرهزینه.

۲۳. TuxGuitar

TuxGuitar یک نرم‌افزار کاربردی برای ویرایش و پخش تب‌های گیتار است که به شما امکان می‌دهد تب‌ها را مانند یک حرفه‌ای تنظیم و اجرا کنید. اگر موسیقی و به‌ویژه گیتار یکی از علاقه‌مندی‌های شماست، این ابزار می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای آهنگسازی و تمرین باشد.

با TuxGuitar می‌توانید قطعات موسیقی خود را بسازید، همراه با قابلیت پخش داخلی تمرین کنید و حتی فایل‌های Guitar Pro را وارد یا صادر نمایید. این نرم‌افزار از چندین ترک، افکت‌های صوتی، میزان‌بندی‌های مختلف و طیف گسترده‌ای از سازها پشتیبانی می‌کند، بنابراین فقط یک ویرایشگر ساده تب نیست، بلکه ابزاری کامل‌تر برای تولید و تنظیم موسیقی محسوب می‌شود.

این پروژه در سال‌های اخیر جان تازه‌ای گرفته است، پس از آنکه در سال ۲۰۲۳ توسط نگهدارندگان جدید احیا شد، توسعه آن به‌صورت فعال در GitHub ادامه یافت و با انتشار نسخه ۲.۰.۱ در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، رابط کاربری آن مدرن‌تر شده و سازگاری آن با پلتفرم‌های مختلف بهبود یافته است.

۲۴. MuseScore

MuseScore یک نرم‌افزار متن‌باز و رایگان برای نت‌نویسی حرفه‌ای موسیقی است که به شما امکان می‌دهد با استفاده از یک رابط کاربری ساده و در عین حال قدرتمند، نت‌های موسیقی را ایجاد، پخش و چاپ کنید.

این برنامه از طیف گسترده‌ای از سازها، قابلیت‌های پخش و گزینه‌های متنوع خروجی پشتیبانی می‌کند و برای تولید قطعات ساده تمرینی تا تنظیم‌های کامل ارکسترال مناسب است. همچنین جامعه کاربری فعال آن هزاران قطعه موسیقی رایگان را به‌صورت آنلاین به اشتراک می‌گذارد که می‌توانید از آن‌ها برای مطالعه، تمرین همراه با پخش یا الهام‌گیری از آثار دیگران بهره ببرید.

۲۵. Celestia

Celestia یک نرم‌افزار سه‌بعدی و رایگان نجوم است که به شما امکان می‌دهد به‌صورت مجازی در کیهان گشت‌وگذار کرده و حرکات اجرام آسمانی را مشاهده نمایید. این برنامه به‌عنوان یک سیاره‌نمای سه‌بعدی عمل می‌کند که موقعیت و حرکت اجرام آسمانی را با محاسبات دقیق و در لحظه شبیه‌سازی می‌کند.

Celestia دارای یک پایگاه داده گسترده از ستارگان، کهکشان‌ها، سیارات، سیارک‌ها، دنباله‌دارها و سایر اجرام آسمانی است. برخلاف بسیاری از نرم‌افزارهای مشابه که فقط نمایی از سطح زمین ارائه می‌دهند، این ابزار به شما اجازه می‌دهد در سراسر منظومه شمسی و حتی کهکشان سفر کنید و از دیدگاه‌های مختلف به فضا نگاه کنید.

به بیان ساده، این برنامه ترکیبی از آموزش و سرگرمی است و تجربه‌ای تعاملی از کاوش در فضا را فراهم می‌کند،  تا بی‌نهایت و فراتر از آن!

۲۶. FlightGear

FlightGear یک شبیه‌ساز پرواز متن‌باز و قدرتمند است که فراتر از یک بازی ساده عمل می‌کند. این نرم‌افزار یک محیط شبیه‌سازی پرواز کاملا آزاد و واقع‌گرایانه ارائه می‌دهد که می‌تواند برای آزمایش‌ها، پژوهش‌های دانشگاهی، آموزش خلبانی و پروژه‌های مهندسی صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.

این ابزار همچنین برای علاقه‌مندان به پروژه‌های خودت بساز (DIY) بسیار مناسب است، کسانی که مایل‌اند طرح‌های پروازی یا مدل‌های هوایی خود را آزمایش و بررسی کنند. در عین حال، به‌عنوان یک شبیه‌ساز پرواز دسکتاپ در لینوکس، تجربه‌ای سرگرم‌کننده، چالش‌برانگیز و آموزشی ارائه می‌دهد و ساعت‌ها تجربه عملی در حوزه هوانوردی را فراهم می‌سازد.

ابزارهای توسعه‌دهندگان

از ویرایشگرهای کد چندمنظوره گرفته تا محیط‌های توسعه یکپارچه مبتنی بر مرورگر و ابزارهای قدرتمند رابط گرافیکی، این برنامه‌ها به شما کمک می‌کنند کدهای خود را با بهره‌وری بیشتر بنویسید، آزمایش کنید و به‌صورت موثر مستقر نمایید.

۲۷. Visual Studio Code

Visual Studio Code یک ویرایشگر کد رایگان است که توسط مایکروسافت توسعه داده شده و در میان توسعه‌دهندگان وب و فناوری‌های ابری – به‌ویژه کاربرانی که از لینوکس استفاده می‌کنند – محبوبیت زیادی پیدا کرده استT زیرا یک محیط برنامه‌نویسی مناسب و آماده را همراه با پشتیبانی از افزونه‌ها برای افزودن قابلیت‌های بیشتر فراهم می‌کند.

آنچه این ابزار را به‌ویژه جذاب می‌سازد، انعطاف‌پذیری بالای آن استT به‌گونه‌ای که می‌توانید آن را متناسب با تقریبا هر جریان کاری برنامه‌نویسی شخصی‌سازی کنید، تم‌های مختلف اضافه نمایید، با Git یکپارچه سازید، کد را دیباگ کنید و حتی دستورات ترمینال را مستقیم در داخل محیط ویرایشگر اجرا کنید.

۲۸. CodeMirror

CodeMirror یک ویرایشگر متن مبتنی بر JavaScript و بسیار منعطف است که مستقیم در مرورگر وب اجرا می‌شود. این ابزار از برجسته‌سازی (Syntax Highlighting) برای بیش از ۱۰۰ زبان برنامه‌نویسی پشتیبانی می‌کند و دارای یک API قدرتمند است که امکان شخصی‌سازی و توسعه قابلیت‌های آن را به‌راحتی فراهم می‌سازد.

اگر مدیریت یک وب‌سایت، وبلاگ یا پلتفرم آموزش برنامه‌نویسی را بر عهده دارید، CodeMirror می‌تواند ابزاری بسیار کاربردی باشد، زیرا نمونه‌کدهای شما را به‌صورت تعاملی، خوانا و حرفه‌ای نمایش می‌دهد و دنبال‌کردن آموزش‌ها را برای مخاطبان ساده‌تر می‌کند.

۲۹. Fyne

Fyne یک ابزار متن‌باز و مدرن برای ساخت رابط کاربری گرافیکی (GUI) در زبان برنامه‌نویسی Go است که به شما امکان می‌دهد اپلیکیشن‌های دسکتاپ و موبایل چندسکویی را به‌سادگی توسعه دهید.

چه در حال طراحی یک ابزار کاربردی ساده باشید و چه یک نرم‌افزار کامل و چند‌منظوره بسازید، Fyne یک رابط کاربری یکپارچه و منظم ارائه می‌دهد که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد بر روی منطق و عملکرد برنامه تمرکز کنند، بدون آنکه درگیر پیچیدگی‌های وابسته به پلتفرم شوند.

جامعه کاربری فعال و به‌روزرسانی‌های مستمر این پروژه باعث شده است که Fyne همچنان برای کاربران و توسعه‌دهندگان لینوکس ابزاری پایدار، به‌روز و قابل‌اعتماد باقی بماند.

ابزارهای هوش مصنوعی

۳۰. Gemini CLI

Gemini CLI یک ابزار خط فرمان رایگان و متن‌باز است که قابلیت‌های هوش مصنوعی Gemini گوگل را مستقیم در محیط ترمینال در اختیار شما قرار می‌دهد. با استفاده از این ابزار می‌توانید طیف گسترده‌ای از وظایف را انجام دهید، از نوشتن و دیباگ کد و تولید مستندات گرفته تا خودکارسازی وظایف تکراری و ایجاد محتوا، بدون آنکه نیاز باشد از محیط شِل خود خارج شوید.

آنچه این ابزار را جذاب می‌کند، یکپارچگی آن با جریان کاری شماست، آن هم بدون رابط گرافیکی سنگین و بدون حواس‌پرتی، تنها با دستورات ساده در ترمینال می‌توانید بهره‌وری خود را افزایش دهید و از قابلیت‌های هوش مصنوعی در سریع‌ترین حالت ممکن استفاده کنید.

۳۱. Ollama

اگر کنجکاو هستید مدل‌هایی مشابه ChatGPT را روی سیستم شخصی خود اجرا کنید، Ollama نقطه شروع مناسبی است، این ابزار یک برنامه خط فرمان است که دانلود و اجرای مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) را ساده می‌کند.

ویژگی جذاب Ollama سادگی آن در اجرای مدل‌هایی مانند Llama، Mistral، Gemma و Qwen به‌صورت محلی و بدون وابستگی به سرویس‌های ابری است. این ابزار یک API سازگار با OpenAI ارائه می‌دهد، به‌طوری که می‌توانید آن را به‌عنوان جایگزینی مستقیم برای ChatGPT در برنامه‌های خود استفاده کنید و در عین حال حریم خصوصی و اجرای آفلاین را حفظ نمایید.

Ollama پیچیدگی مدیریت مدل‌ها، بهینه‌سازی حافظه و شتاب‌دهی با GPU را به‌صورت خودکار مدیریت می‌کند؛ بنابراین شما می‌توانید به‌جای درگیر شدن با تنظیمات فنی، بر استفاده عملی از هوش مصنوعی تمرکز کنید.

۳۲. Jan

Jan یک جایگزین متن‌باز برای ChatGPT است که کاملا روی سیستم شخصی اجرا می‌شود و یک اپلیکیشن دسکتاپ زیبا برای چت با مدل‌های هوش مصنوعی در اختیار شما قرار می‌دهد، بدون آنکه داده‌ها به فضای ابری ارسال شوند.

آنچه Jan را متمایز می‌کند، رابط کاربری جذاب و کاربرپسند آن است که تجربه‌ای مشابه ChatGPT ارائه می‌دهد، با این تفاوت که همه‌چیز به‌صورت محلی اجرا می‌شود. این ابزار از طیف گسترده‌ای از مدل‌ها پشتیبانی می‌کند، با Ollama و سایر بک‌اندها یکپارچه می‌شود و حتی در صورت نیاز با APIهای ریموت نیز سازگار است.

برای کاربرانی که به دنبال تجربه‌ای شبیه ChatGPT هستند اما به حریم خصوصی و دسترسی آفلاین اهمیت می‌دهند، Jan یک راهکار کامل و خوش‌طراحی برای لینوکس، ویندوز و macOS ارائه می‌دهد.

۳۳. GPT4All

GPT4All با تمرکز ویژه بر کاربران حساس به حریم خصوصی طراحی شده است تا امکان اجرای کامل مدل‌های هوش مصنوعی به‌صورت آفلاین را فراهم کند. یکی از قابلیت‌های برجسته آن، ویژگی LocalDocs است که امکان گفت‌وگو خصوصی با اسناد شخصی را فراهم می‌سازد.

این برنامه شامل بیش از ۵۰ مدل سازگار برای کاربردهای مختلف – از مکالمه عمومی گرفته تا کمک در برنامه‌نویسی – می‌باشد. نکته قابل‌توجه، دسترس‌پذیری بالای آن برای کاربران غیرتخصصی است، با یک رابط کاربری ساده و حداقل نیاز به تنظیمات پیچیده.

اگر با اسناد حساس کار می‌کنید یا به یک دستیار هوش مصنوعی نیاز دارید که داده‌های شما را به هیچ سروری ارسال نکند، GPT4All یک تجربه مطمئن و کاملا آفلاین را روی سخت‌افزارهای معمولی فراهم می‌کند.

۳۴. OpenWebUI

برای افرادی که رابط وب را ترجیح می‌دهند یا می‌خواهند هوش مصنوعی را برای چند کاربر راه‌اندازی کنند، OpenWebUI یک اپلیکیشن وب کامل و پیشرفته ارائه می‌دهد که با Ollama و سایر بک‌اندهای محلی LLM سازگار است.

این ابزار یک رابط شبیه ChatGPT را از طریق مرورگر در دسترس قرار می‌دهد و از قابلیت‌هایی مانند مدیریت چند کاربر، تاریخچه گفتگو، آپلود اسناد و پشتیبانی از RAG (Retrieval-Augmented Generation) بهره می‌برد.

برای راه‌اندازی یک سیستم هوش مصنوعی در تیم کوچک خود و یا برای داشتن یک رابط بصری و حرفه‌ای جهت تعامل با مدل‌های لوکال، OpenWebUI امکاناتی در سطح سازمانی را بدون هزینه‌های سازمانی در اختیار شما قرار می‌دهد.

ابزارهای شبکه و امنیت

از دسترسی امن از راه دور و ارتباطات رمزنگاری‌شده گرفته تا پایش شبکه و تشخیص نفوذ، این دسته شامل نرم‌افزارهایی است که از داده‌های شما محافظت می‌کنند، مدیریت سیستم را ساده‌تر می‌سازند و امنیت و آرامش خاطر بیشتری فراهم می‌نمایند.

۳۵. Jitsi

Jitsi یک پلتفرم رایگان و متن‌باز برای برقراری تماس صوتی و تصویری و همچنین پیام‌رسان است که بر روی سیستم‌عامل‌های Windows، Linux، macOS، iOS و Android قابل استفاده می‌باشد.

این ابزار از رمزنگاری کامل ارتباطات پشتیبانی می‌کند و با پروتکل‌هایی مانند SIP، XMPP/Jabber، AIM/ICQ، IRC، Windows Live Messenger و Yahoo! و همچنین افزونه‌های Google Hangouts سازگار است. علاوه بر این، از فناوری‌های امنیتی مانند OTR و ZRTP برای افزایش امنیت و حفظ محرمانگی ارتباطات استفاده می‌کند.

۳۶. qBittorrent

qBittorrent یک کلاینت رایگان و متن‌باز برای پروتکل BitTorrent است که امکان دانلود و اشتراک‌گذاری فایل‌ها را به‌صورت غیرمتمرکز از طریق شبکه فراهم می‌کند.

این نرم‌افزار به کاربران اجازه می‌دهد به همتایان (Peers) و توزیع‌کنندگان فایل (Seeders) متصل شوند و با اتصال به گروهی از کاربران که همان فایل را به اشتراک می‌گذارند، فرآیند دانلود و آپلود را به‌صورت کارآمد انجام دهند. qBittorrent از پروتکل BitTorrent استفاده می‌کند، پروتکلی که فایل‌ها را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کرده و امکان دانلود هم‌زمان این بخش‌ها از منابع متعدد را فراهم می‌سازد تا سرعت و کارایی افزایش یابد.

۳۷. FreeRDP

FreeRDP ابزاری مناسب برای مدیران سیستم است که وظیفه مدیریت سرورهای ویندوز از طریق پروتکل Remote Desktop Protocol (RDP) را بر عهده دارند.

این نرم‌افزار به‌عنوان یک کلاینت RDP برای Windows Terminal Services معرفی می‌شود و امکان اتصال امن و کارآمد به سیستم‌های ویندوزی از راه دور را فراهم می‌کند. پروژه FreeRDP در GitHub میزبانی می‌شود و تحت مجوز Apache منتشر شده است،  بنابراین امکان مشارکت و توسعه آن برای علاقه‌مندان و توسعه‌دهندگان فراهم است.

۳۸. Security Onion

Security Onion یک توزیع لینوکس تخصصی است که برای پایش امنیت شبکه، تشخیص نفوذ و انجام عملیات Threat Hunting در شبکه‌های کوچک و سازمانی طراحی شده است.

این توزیع به‌صورت پیشفرض مجموعه‌ای از ابزارهای متن‌باز قدرتمند را برای جمع‌آوری ترافیک شبکه، تحلیل لاگ‌ها و نمایش بصری هشدارهای امنیتی در یک پلتفرم یکپارچه ارائه می‌دهد.

آنچه Security Onion را متمایز می‌کند، متن‌باز بودن کامل و به‌روزرسانی‌های منظم آن است که امکان پیاده‌سازی یک زیرساخت امنیتی حرفه‌ای را بدون وابستگی به راهکارهای تجاری و پرهزینه فراهم می‌سازد.

برای افرادی که در حوزه امنیت، مانیتورینگ سیستم یا تحلیل تهدیدهای سایبری فعالیت می‌کنند، این ابزار می‌تواند یک افزونه ارزشمند و کاربردی در مجموعه ابزارهای لینوکس محسوب شود.

۳۹. OpenNMS

OpenNMS یک پلتفرم متن‌باز و سازمانی برای پایش شبکه است که در صورت مدیریت شبکه‌ای شامل چندین دستگاه، سرور یا سرویس، ابزاری بسیار کاربردی و نجات‌بخش محسوب می‌شود. این نرم‌افزار امکان نظارت بر وضعیت سرویس‌ها، میزان دسترس‌پذیری (Uptime)، عملکرد شبکه و هشدارهای سیستمی را در یک سامانه یکپارچه فراهم می‌کند.

یکی از ویژگی‌های برجسته OpenNMS قابلیت مقیاس‌پذیری آن است، به‌گونه‌ای که می‌تواند هم برای پایش چند سرور محدود و هم برای زیرساخت‌های بزرگ و گسترده مورد استفاده قرار گیرد. این سیستم از کشف خودکار دستگاه‌ها، جمع‌آوری داده‌های عملکردی و تعریف هشدارهای قابل‌تنظیم پشتیبانی می‌کند و به شما اجازه می‌دهد پیش از بروز مشکل، آن را شناسایی و رفع کنید.

برای سازمان‌ها و شبکه‌های متوسط تا بزرگ، OpenNMS نقشی مشابه یک تیم تمام‌وقت عملیات شبکه ایفا می‌کند و امکانات نظارتی حرفه‌ای را مستقیم در محیط لینوکس در اختیار مدیران قرار می‌دهد.

۴۰. OCS Inventory NG

OCS Inventory NG (مخفف Open Computer and Software Inventory Next Generation) یک وب‌اپلیکیشن سبک و متن‌باز است که به مدیران شبکه و سیستم کمک می‌کند تا دو موضوع مهم را مدیریت و پایش کنند:

• تمامی دستگاه‌های متصل به شبکه
• پیکربندی سیستم‌ها و نرم‌افزارهای نصب‌شده روی آن‌ها

این ابزار امکان مشاهده و ثبت اطلاعات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تجهیزات شبکه را فراهم می‌کند و دید جامعی از وضعیت دارایی‌های IT سازمان ارائه می‌دهد. همچنین وب‌سایت رسمی پروژه دارای یک نسخه دموی کاملا کاربردی است که پیش از نصب می‌توان عملکرد آن را بررسی کرد.

OCS Inventory NG بر پایه فناوری‌های شناخته‌شده‌ای مانند Apache و MySQL / MariaDB طراحی شده است که همین موضوع باعث پایداری، مقیاس‌پذیری و قابلیت اعتماد بالای آن در محیط‌های سازمانی می‌شود.

۴۱. GLPI

GLPI یک ابزار قدرتمند و چندزبانه برای مدیریت دارایی‌های IT است که اغلب در کنار OCS Inventory NG برای ثبت و مدیریت کامل تجهیزات و سیستم‌های شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نرم‌افزار امکان ایجاد یک مخزن جامع از اطلاعات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری دستگاه‌های شبکه را فراهم می‌کند.

فراتر از ثبت ساده موجودی، GLPI دارای یک سیستم داخلی مدیریت و پیگیری وظایف (Ticketing System) است که همراه با ارسال اعلان‌های ایمیلی، تیم را از وضعیت درخواست‌ها و مشکلات مطلع نگه می‌دارد.

از ویژگی‌های برجسته آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پیگیری تمامی اقدامات نگهداری و پشتیبانی انجام‌شده برای هر دستگاه در گذشته
• مدیریت و تایید راه‌حل‌ها برای مشکلات IT به‌صورت کارآمد
• دریافت بازخورد از کاربران برای بهبود خدمات فناوری اطلاعات
• امکان تولید گزارش‌ها در قالب PDF، فایل‌های صفحه‌گسترده یا فرمت‌های تصویری برای تحلیل و اشتراک‌گذاری آسان

این قابلیت‌ها GLPI را به یک پلتفرم جامع و کاربردی برای مدیریت زیرساخت‌های IT در سازمان‌ها تبدیل کرده است.

ابزارهای فضای ابری و ذخیره‌سازی

از راهکارهای خودمیزبان مانند Nextcloud گرفته تا سرویس‌های ذخیره‌سازی رمزگذاری‌شده مانند Internxt و سامانه‌های پخش رسانه‌ای همچون Ampache، این دسته ابزارها تضمین می‌کنند که فایل‌های شما همواره در دسترس، سازمان‌یافته و تحت کنترل کامل خودتان باقی بمانند.

۴۲. Nextcloud

NextCloud که با شعار خانه‌ای امن برای تمامی داده‌های شما شناخته می‌شود، به‌عنوان یک پروژه مستقل توسط یکی از همکاران اولیه ownCloud توسعه یافت و به‌عنوان یک راهکار قدرتمند و جایگزین برای آن در حوزه فضای ابری خصوصی مطرح شد.

اگرچه آغاز این پروژه با برخی اختلاف‌نظرها همراه بود، اما NextCloud توانسته جایگاه خود را تثبیت کند و همچنان به رقابت با ownCloud به‌عنوان یک پلتفرم ابری خصوصی برای مدیریت و اشتراک‌گذاری فایل‌ها، تقویم‌ها، مخاطبین و اسناد اداری ادامه دهد.

با استفاده از ده‌ها افزونه شخص‌ثالث موجود در فروشگاه رسمی اپلیکیشن‌ها، می‌توان قابلیت‌های یک نمونه NextCloud را گسترش داد و آن را به یک محیط همکاری قدرتمند تبدیل کرد که با احترام کامل به حریم خصوصی، مدیریت داده‌های شخصی و سازمانی را امکان‌پذیر می‌سازد.

۴۳. ownCloud

ownCloud اگرچه یک پروژه جدید محسوب نمی‌شود، اما به دلیل اهمیت و جایگاه آن همچنان شایسته بررسی است. این پلتفرم به‌عنوان یک جایگزین متن‌باز برای سرویس‌های تجاری مانند Dropbox، امکان ایجاد یک راهکار ذخیره‌سازی و اشتراک‌گذاری فایل ابری سفارشی را با تمرکز بر امنیت و حریم خصوصی فراهم می‌کند.

با استفاده از ownCloud می‌توانید زیرساخت ابری خود را به‌سادگی راه‌اندازی کنید و بدون پیچیدگی‌های زیاد، کنترل کامل داده‌ها و دسترسی کاربران را در اختیار داشته باشید. این رویکرد آن را به گزینه‌ای مناسب برای سازمان‌ها و کاربرانی تبدیل می‌کند که به استقلال داده و مدیریت منعطف زیرساخت اهمیت می‌دهند.

۴۴. Internxt

Internxt یک راهکار ذخیره‌سازی ابری امن است که بر پایه نرم‌افزار متن‌باز توسعه یافته و طراحی شده است. Internxt Drive یک پلتفرم رایگان و خصوصی برای ذخیره‌سازی ابری محسوب می‌شود که امکان اشتراک‌گذاری و همکاری امن بر روی فایل‌ها را برای کاربران فراهم می‌کند.

این سرویس امنیت فایل‌ها را با استفاده از رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption) تضمین می‌کند. برای حداکثر سطح حفاظت، فایل‌ها پیش از انتقال به اینترنت مستقیم در دستگاه کاربر رمزگذاری می‌شوند. همچنین قابلیت‌های پیشرفته اشتراک‌گذاری فایل، امکان همکاری تیمی و مدیریت دسترسی را با تمرکز بر امنیت و حفظ حریم خصوصی ارائه می‌دهد.

۴۵. Ampache

Ampache یک پلتفرم متن‌باز برای راه‌اندازی مرکز رسانه‌ای شخصی یا سامانه پخش آنلاین صوت و تصویر است که به شما امکان می‌دهد محتوای رسانه‌ای خود را از هر نقطه‌ای با دسترسی به اینترنت مدیریت و پخش کنید.

اگرچه این ابزار برای استفاده شخصی طراحی شده است، اما در صورت فعال‌سازی توسط مدیر سیستم، امکان ثبت‌نام عمومی نیز فراهم می‌شود. این انعطاف‌پذیری باعث می‌شود Ampache بتواند هم برای کاربردهای خصوصی و هم برای سناریوهای اشتراک‌گذاری محدود یا عمومی مورد استفاده قرار گیرد.

ابزارهای بهره‌وری و اداری

۴۶. ONLYOFFICE

ONLYOFFICE یکی از بهترین جایگزین‌های متن‌باز برای مجموعه Microsoft Office در محیط لینوکس محسوب می‌شود و بر پایه ابزارهای بهره‌وری و ویرایش اسناد توسعه یافته است. این پروژه شامل یک نسخه خودمیزبان به نام Docs و همچنین یک ویرایشگر دسکتاپ رایگان برای Linux، Windows و macOS است. هر دو نسخه آنلاین و دسکتاپ بر اساس یک موتور مشترک طراحی شده‌اند و امکان ایجاد و همکاری هم‌زمان روی اسناد را فراهم می‌کنند.

این مجموعه از فایل‌های DOCX، XLSX و PPTX به‌صورت کامل پشتیبانی می‌کند و همچنین قابلیت باز کردن و مشاهده فایل‌های PDF و DjVu را دارد. علاوه بر این، امکان تبدیل اسناد به فرمت DOCX نیز در آن فراهم شده است.

ONLYOFFICE دارای افزونه‌های یکپارچه‌سازی برای محبوبترین پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری فایل و مدیریت اسناد است، به‌طوری که می‌توان ویرایشگر آنلاین و قابلیت همکاری هم‌زمان را در سامانه‌هایی مانند Nextcloud، ownCloud، Moodle، WordPress و Seafile به‌صورت مستقیم یکپارچه کرد و در محیط آن‌ها مورد استفاده قرار داد.

۴۷. Thunderbird

Thunderbird یک کلاینت ایمیل متن‌باز است که امکان مدیریت ایمیل‌ها، تقویم‌ها و مخاطبین را در یک رابط کاربری یکپارچه و ساده فراهم می‌کند.

این نرم‌افزار از سرویس‌های ایمیل محبوب مانند Gmail، Outlook و Yahoo پشتیبانی می‌کند و در عین حال امکانات قدرتمندی همچون فیلترگذاری پیام‌ها، جستجوی پیشرفته و قابلیت رمزنگاری را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. برای کاربران لینوکس، Thunderbird یک جایگزین پایدار، به‌خوبی نگهداری‌شده و کاربردی برای کلاینت‌های ایمیل تجاری محسوب می‌شود که به‌صورت پیشفرض و بدون پیچیدگی خاصی قابل استفاده است.

۴۸. Mailspring

Mailspring یکی از ابزارهای متن‌باز و چندسکویی برای مدیریت ایمیل است که به شما امکان می‌دهد چندین حساب ایمیل خود را در قالب یک صندوق ورودی واحد مدیریت کنید.

این نرم‌افزار با ارائه سازگاری کامل با سرویس‌های ایمیل محبوب مانند Gmail، Outlook، iCloud، Office 365 و Yahoo! و همچنین پشتیبانی از پروتکل‌های IMAP و SMTP، امکان اتصال آسان به حساب‌های مختلف را فراهم می‌کند.

رابط کاربری Mailspring از نظر بصری جذاب و مدرن طراحی شده و شامل چندین تم زیبا است. علاوه بر این، دارای یک ویرایشگر امضاست که به شما اجازه می‌دهد امضاهای سفارشی با تصویر و لینک به شبکه‌های اجتماعی ایجاد کنید، قابلیتی که ظاهر حرفه‌ای‌تری به ایمیل‌های شما می‌بخشد.

۴۹. OpenTodoList

OpenTodoList یک نرم‌افزار ساده و کاربردی برای یادداشت‌برداری و مدیریت وظایف است که به شما کمک می‌کند در پروژه‌های مختلف سازماندهی بهتری داشته باشید و لیست کارهای خود را مدیریت کنید.

در این ابزار، اطلاعات در قالب «کتابخانه‌ها» سازمان‌دهی می‌شوند، هر کتابخانه می‌تواند شامل لیست‌های انجام‌وظیفه (To-Do)، یادداشت‌ها و تصاویر باشد که به‌صورت محلی ذخیره می‌شوند.

نکته مهم این است که OpenTodoList امکان همگام‌سازی اطلاعات با پلتفرم‌هایی مانند NextCloud، ownCloud، سایر سرویس‌های WebDAV یا ابزارهای همگام‌سازی شخص ثالث را فراهم می‌کند. به این ترتیب می‌توانید وظایف و یادداشت‌های خود را به‌سادگی مدیریت کرده و بهره‌وری خود را افزایش دهید، در حالی که کنترل داده‌ها همچنان در اختیار خودتان باقی می‌ماند.

۵۰. GnuCash

GNUCash یک نرم‌افزار حسابداری متن‌باز و آزاد  است که گزینه‌ای مناسب برای مدیریت مالی شخصی، خانوادگی یا حتی مالی کسب‌وکار محسوب می‌شود، به‌ویژه اگر تاکنون از صفحات گسترده برای پیگیری امور مالی استفاده می‌کردید.

این ابزار به شما امکان می‌دهد حساب‌های بانکی، هزینه‌ها و درآمدهای خود را به‌صورت دقیق ثبت و مدیریت کنید و بر اساس داده‌های مالی، گزارش‌های سفارشی و جامع ایجاد نمایید. رابط کاربری کاربرپسند آن در کنار اصول حسابداری مستحکم که در پشت‌صحنه اجرا می‌شود، ترکیبی کاربردی و قابل‌اعتماد ارائه می‌دهد.

وب‌سایت رسمی GNUCash شامل بخش پرسش‌های متداول (FAQ)، راهنمای کامل استفاده و آموزش‌های کاربردی است که فرایند یادگیری و کار با این نرم‌افزار را بسیار ساده می‌کند. همچنین در صورت نیاز می‌توانید به فهرست‌های ایمیلی پروژه بپیوندید و در صورت بروز مشکل از جامعه کاربری کمک بگیرید.

مانند بسیاری از پروژه‌های متن‌باز، GNUCash نیز به‌طور کامل توسط داوطلبان و علاقه‌مندان توسعه، نگهداری و ترجمه می‌شود که همین موضوع نشان‌دهنده پشتوانه جامعه فعال آن است.

۵۱. LogicalDOC

LogicalDOC یک سیستم مدیریت اسناد (DMS) مبتنی بر وب و چند‌نسخه‌ای است که در دو نسخه Enterprise (پولی) و Community (رایگان) ارائه می‌شود و موفق به دریافت جوایز مختلف در حوزه مدیریت محتوا شده است. هدف این پلتفرم فراهم‌سازی روشی باکیفیت، امن و کم‌هزینه برای اشتراک‌گذاری اسناد و مدیریت رکوردهای سازمانی است.

این ابزار امکان کنترل دسترسی به اسناد را از طریق تعریف نقش‌های امنیتی فراهم می‌کند و با قابلیت نسخه‌بندی (Version Control)، پیگیری تغییرات فایل‌ها را به‌صورت دقیق ممکن می‌سازد. LogicalDOC را می‌توان به‌صورت مستقل روی یک سیستم، روی سرور اختصاصی به‌عنوان یک سرویس اشتراکی یا حتی به‌صورت SaaS پیاده‌سازی کرد.

این پلتفرم دارای قابلیت‌های پیشرفته در زمینه پردازش محتوا و مدیریت اطلاعات است که بیشتر برای سازمان‌ها و کسب‌وکارها طراحی شده، اما در عین حال می‌تواند برای استفاده شخصی نیز گزینه‌ای کاربردی و منعطف محسوب شود.

۵۲. Jaspersoft Studio

Jaspersoft Studio یک ابزار طراحی گزارش حرفه‌ای است که به شما امکان می‌دهد گزارش‌های ساده و پیشرفته، نمودارها، جدول‌ها و بخش‌های مختلف گزارشی را طراحی کنید،  به‌گونه‌ای که تمامی اجزای مورد انتظار در یک گزارش سازمانی استاندارد را در اختیار داشته باشید. این گزارش‌ها را می‌توان در فرمت‌های متنوعی صادر کرد که رایج‌ترین آن‌ها PDF است.

این نرم‌افزار با ارائه نمونه‌ها، مثال‌های کاربردی، انجمن‌های پرسش و پاسخ و گروه‌های کاربری فعال، منابع مناسبی برای یادگیری و تسلط بر قابلیت‌های آن فراهم می‌کند. همین پشتیبانی جامعه کاربری باعث شده است Jaspersoft Studio به ابزاری کاربردی و قابل‌اعتماد برای طراحی گزارش‌های حرفه‌ای تبدیل شود.

۵۳. GNU Health

GNU Health یک پلتفرم آزاد، متن‌باز و بسیار مقیاس‌پذیر برای مدیریت اطلاعات سلامت و سیستم‌های بیمارستانی است که توسط متخصصان حوزه سلامت در سراسر جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد. این سامانه با هدف بهبود کیفیت زندگی اقشار محروم، ارائه یک راهکار رایگان و کارآمد برای ارتقای سلامت عمومی و پیشگیری از بیماری‌ها طراحی شده است.

GNU Health امکان مدیریت اطلاعات بیماران، پرونده‌های پزشکی و فرآیندهای درمانی را در یک زیرساخت یکپارچه فراهم می‌کند و به سازمان‌های بهداشتی کمک می‌کند خدمات خود را به‌صورت سازمان‌یافته، شفاف و قابل‌گسترش ارائه دهند.

۵۴. Cherrytree

Cherrytree یک نرم‌افزار رایگان و متن‌باز برای یادداشت‌برداری سلسله‌مراتبی است که از قالب‌بندی متن غنی (Rich Text)، برجسته‌سازی سینتکس و گزینه‌های پیشرفته شخصی‌سازی پشتیبانی می‌کند. قابلیت جستجوی پیشرفته آن به شما امکان می‌دهد بدون توجه به مسیر ذخیره‌سازی، در کل ساختار درختی یادداشت‌ها جستجو کنید.

این ابزار از میانبرهای صفحه‌کلید، وارد و صادر کردن یادداشت‌ها، همگام‌سازی با پلتفرم‌های ابری مانند Dropbox و همچنین محافظت با رمز عبور برای افزایش امنیت یادداشت‌ها پشتیبانی می‌کند.

۵۵. Timeshift

Timeshift یک ابزار بکاپ‌گیری و بازیابی سیستم است که عملکردی مشابه Windows System Restore یا macOS Time Machine دارد و با ایجاد snapshotهای افزایشی از سیستم لینوکس، از آن در برابر خطاهای احتمالی محافظت می‌کند. در صورت بروز مشکل، می‌توان سیستم را به یک وضعیت پایدار قبلی بازگرداند.

ارزش اصلی Timeshift در توانایی آن برای جلوگیری از آسیب‌های ناشی از به‌روزرسانی‌های ناموفق، تنظیمات اشتباه یا نصب‌های ناقص است؛ به‌طوری که با چند کلیک ساده می‌توان سیستم را به حالت سالم قبلی برگرداند.

این ابزار از دو حالت RSYNC (سازگار با تمامی فایل‌سیستم‌ها) و BTRFS پشتیبانی می‌کند و امکان ایجاد snapshotهای زمان‌بندی‌شده خودکار (ساعتی، روزانه، هفتگی و ماهانه) را فراهم می‌سازد. همچنین در صورتی که سیستم بوت نشود، می‌توان از طریق یک USB زنده (Live USB) عملیات بازیابی را انجام داد.

نکته مهم این است که Timeshift فقط بر فایل‌ها و تنظیمات سیستمی تمرکز دارد و به‌صورت پیشفرض اسناد و فایل‌های شخصی شما مانند موسیقی، عکس‌ها و مدارک را شامل نمی‌شود، بنابراین در هنگام بازیابی، داده‌های شخصی دست‌نخورده باقی می‌مانند.

ابزارهای پایگاه داده و زیرساخت

از پایگاه‌های داده منعطف مبتنی بر اسناد گرفته تا ابزارهای محاسباتی با کارایی بالا، این دسته از نرم‌افزارها بلوک‌های سازنده لازم برای توسعه اپلیکیشن‌ها، مدیریت داده‌های حجیم و پیاده‌سازی زیرساخت‌های بک‌اند را بدون وابستگی به راهکارهای انحصاری فراهم می‌کنند.

۵۶. DocumentDB

اگر توسعه‌دهنده هستید یا به‌صورت منظم با داده‌ها کار می‌کنید، DocumentDB یک پایگاه داده متن‌باز است که انعطاف‌پذیری NoSQL را با قابلیت اطمینان PostgreSQL ترکیب می‌کند و به شما اجازه می‌دهد اسناد (Documents) را ذخیره و کوئری کنید بدون آنکه از ساختار یا سازگاری داده‌ها صرف‌نظر نمایید.

چه در حال ساخت اپلیکیشن‌های وب باشید، چه داده‌های JSON را مدیریت کنید یا در حال آزمایش طراحی‌های مدرن پایگاه داده باشید، DocumentDB یک راهکار متن‌باز، مقیاس‌پذیر و قدرتمند ارائه می‌دهد که به‌خوبی در محیط لینوکس قابل استفاده است. این ابزار زمانی بسیار کاربردی است که به یک دیتابیس منعطف، سریع و مستقل از سیستم‌های اختصاصی نیاز داشته باشید.

۵۷. OpenHPC

OpenHPC مجموعه‌ای از ابزارها و کتابخانه‌های متن‌باز است که فرآیند ساخت و مدیریت کلاسترهای محاسباتی با کارایی بالا (HPC) را در لینوکس ساده‌تر می‌کند.

این پروژه شامل پکیج‌های آماده، ابزارهای پیکربندی و بهترین شیوه‌های پیاده‌سازی است تا مجبور نباشید همه‌چیز را از صفر طراحی کنید. هدف آن کاهش پیچیدگی راه‌اندازی، صرفه‌جویی در زمان و دسترس‌پذیرتر کردن محاسبات خوشه‌ای برای سازمان‌ها و علاقه‌مندان به آزمایش و توسعه در محیط کلاستر است.

ابزارهای مدیریت پروژه و همکاری

از راه‌اندازی ویکی اختصاصی و پیگیری باگ‌ها گرفته تا مدیریت وظایف و سیستم‌های فروشگاهی، این ابزارها به شما کمک می‌کنند کارها را هماهنگ کنید، اطلاعات را به اشتراک بگذارید و همکاری تیمی را به‌صورت موثر مدیریت نمایید.

۵۸. MediaWiki

MediaWiki نرم‌افزاری برای ایجاد و مدیریت وب‌سایت‌هایی مشابه ویکی‌پدیا است (خود ویکی‌پدیا نیز بر پایه MediaWiki ساخته شده است). در این پلتفرم، یک جامعه می‌تواند محتوا را اضافه، حذف، به‌روزرسانی و در صورت نیاز بازگردانی کند و نویسندگان از تغییرات ایجادشده مطلع شوند.

قدرت اصلی MediaWiki در توانایی مدیریت حجم بالای محتوا به‌صورت مشارکتی و همراه با کنترل نسخه دقیق است، به‌طوری که می‌توان تمامی ویرایش‌ها را پیگیری کرد. این سیستم از طریق افزونه‌ها و قالب‌ها به‌راحتی قابل سفارشی‌سازی است و می‌توان از آن برای ساخت یک پایگاه دانش ساده تا یک دانشنامه کامل و پیشرفته استفاده کرد.

۵۹. Flyspray

اگر به دنبال یک سیستم مدیریت باگ و پروژه سبک و کارآمد هستید، Flyspray یک گزینه مناسب است. این ابزار وب‌محور که با PHP توسعه یافته و بر بستر Apache اجرا می‌شود، امکان مدیریت چندین پروژه را با رابط کاربری ساده و شهودی فراهم می‌کند.

Flyspray از MySQL و PostgreSQL به‌عنوان پایگاه داده پشتیبانی می‌کند و قابلیت‌هایی مانند رأی‌دهی به تیکت‌ها، ارسال اعلان ایمیلی (با نیاز به تنظیم سرویس ایمیل جداگانه) و پشتیبانی اختیاری از ورود یکپارچه (SSO) با حساب‌های Google یا Facebook را ارائه می‌دهد.

۶۰. Odoo

Odoo POS یک راهکار متن‌باز برای سیستم فروشگاهی است که به‌صورت یکپارچه با اکوسیستم Odoo کار می‌کند و امکان مدیریت فروش، موجودی کالا و داده‌های مشتری را در یک پلتفرم واحد فراهم می‌سازد.

این سیستم از پایگاه داده MySQL یا PostgreSQL استفاده می‌کند و اجازه می‌دهد چندین ترمینال فروش روی یک زیرساخت مشترک اجرا شوند بدون آنکه داده‌ها از دست بروند. از جمله قابلیت‌های کاربردی آن می‌توان به پنل جستجو، بررسی قیمت، و تولید گزارش‌های چاپی اشاره کرد که عملیات روزمره فروش را ساده‌تر و منظم‌تر می‌سازد.

جمع‌بندی

در این مطلب، مجموعه‌ای منتخب از ۶۰ ابزار رایگان و متن‌باز لینوکس را معرفی کردم که در سال‌ ۲۰۲۶ آن‌ها را کاربردی و ارزشمند یافته‌ایم. امیدوارم این فهرست بتواند شما را با ابزارهای جدید آشنا کند و تجربه لینوکس شما را غنی‌تر سازد.

اگر علاقه‌مند هستید، کدام‌یک از این ابزارها را می‌خواهید با جزئیات بیشتری بررسی کنیم؟ یا آیا ابزار FOSS ارزشمند دیگری می‌شناسید که باید به این لیست اضافه شود؟ نظرات و پیشنهادهای خود را با ما در میان بگذارید.